Wstęp
Buty do koszykówki w dzisiejszych czasach występują we wszystkich kolorach i kształtach – ogranicza nas jedynie wyobraźnia, jeśli chodzi o to, co możemy założyć na parkiet. Ale nie zawsze tak było , kieydś zawodnicy nie mieli takich opcji i grali w zwykłym obuwiu. W czym grali pierwsi koszykarze? Jak wyglądała historia butów do koszykówki i jak doszliśmy do czasów, gdy na rynku jest tyle modeli, ilu graczy w NBA? W tym artykule prześledzimy ewolucję butów koszykarskich.
Ciekawostka: Czy wiesz, że w sezonie 2023-2024 w NBA zawodnicy nosili ponad 293 różnych modeli butów?
Spis treści:
- Pierwsze buty do koszykówki
- Chuck Taylor All Stars – twarz koszykówki przed erą gwiazd
- Bob Cousy – pierwszy koszykarz z własnym modelem butów
- Rynek butów do koszykówki w latach 70. i 80.
- Rewolucja lat 80. – gwiazdy i technologia
- Michael Jordan – legenda i ikona butów do koszykówki
- Technologie, które zmieniły świat butów do koszykówki
- Dzisiejszy rynek butów do koszykówki
- Podsumowanie
Pierwsze buty do koszykówki
Choć koszykówka została wynaleziona w 1891 roku przez Jamesa Naismitha, pierwszy oficjalny but do koszykówki powstał dopiero w 1917 roku. Był to model „Non-Skid” firmy Converse. To wysokie buty wykonane z płótna i gumowej podeszwy, z charakterystyczną diamentową strukturą bieżnika, zaprojektowaną dla lepszej przyczepności na parkiecie.
Chuck Taylor All Stars – twarz koszykówki przed erą gwiazd
Zanim na parkiecie rządzili Michael Jordan czy Kareem Abdul-Jabbar, symbolem koszykówki były buty Chuck Taylor All Stars. W 1922 roku Charles Taylor, koszykarz i sprzedawca Converse, udoskonalił model „Non-Skid”, poprawiając wsparcie kostki i elastyczność buta.
Buty zyskały rozpoznawalność dzięki łatce „All-Star” na cholewce i szybko stały się wyborem numer jeden profesjonalnych graczy. W 1936 roku, podczas debiutu koszykówki na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie, wielu zawodników grało właśnie w „Chuckach”. W latach 60. aż 9 na 10 koszykarzy wybierało Converse.
Bob Cousy – pierwszy koszykarz z własnym modelem butów
W 1958 roku PF Flyers wypuścił Bob Cousy All-American Basketball Shoe, co uczyniło Cousy’ego pierwszym koszykarzem z sygnowanymi butami. Model wyróżniał się specjalnym ogumieniem chroniącym przód buta. W ślad za nim poszli inni – m.in. Kareem Abdul-Jabbar (Adidas) i Clyde Frazier (Puma) w latach 70.
Rynek butów do koszykówki w latach 70. i 80.
W latach 60. i 70. na rynku pojawiła się silna konkurencja dla Converse. Adidas wypuścił model Pro Model z wysoką cholewką i gumowym noskiem. Puma wprowadziła Basket, a później model Clyde dla Walta Fraziera, popularyzując sneakersy poza boiskiem.
W 1972 roku Nike zadebiutowało z modelami Bruin i Blazer – ten ostatni był noszony przez George’a Gervina. Przełom nastąpił w 1982 roku wraz z premierą Air Force 1, pierwszego buta z systemem amortyzacji Air.
Rewolucja lat 80. – gwiazdy i technologia
Lata 80. to era gwiazd NBA z własnymi modelami butów. Nike Air Force 1, promowany przez Mosesa Malone’a, stał się hitem sprzedażowym. Adidas stworzył model Jabbar, a Puma współpracowała z Ralphem Sampsonem. Wizerunki zawodników zaczęły być kluczowe w marketingu butów koszykarskich.
Michael Jordan – legenda i ikona butów do koszykówki
W 1984 roku Nike podpisało kontrakt z Michaelem Jordanem na 500 000 dolarów rocznie (dziś ok. 1,6 miliona). Powstał Air Jordan 1 – kultowy but w czerwono-czarnej kolorystyce, który został zakazany w NBA. Jordan musiał płacić 5 000 dolarów za każdy mecz, w którym grał w tym modelu – co tylko zwiększyło jego popularność.
Marka Jordan stała się globalnym fenomenem. Przyjeła logo po wsadzie który Micheal Jordan zrobił w 1987 roku, podczas konkursu wsadów, gdzie skoczył z odległości linii do rzutów wolnych! Obecnie jest wyceniana na 6,4 miliarda dolarów, a sam Jordan zarobił na niej ok. 1,3 miliarda, znacznie więcej niż podczas całej swojej kariery w NBA (94 mln dolarów).
Technologie, które zmieniły świat butów do koszykówki
System Air (Nike)
Wprowadzony w 1982 roku system amortyzacji powietrznej bazuje na kapsułach powietrznych w podeszwie. Zaprojektowany przez byłego inżyniera NASA, Franka Rudy’ego, zrewolucjonizował komfort i amortyzację w butach sportowych.
Reebok Pump
Debiutował w 1989 roku jako pierwszy but z mechanicznym systemem pompowania. Zapewniał idealne dopasowanie i wsparcie kostki. Model zyskał popularność m.in. dzięki Dominique’owi Wilkinsowi i Dee Brownowi.
Nike Foamposite
W 1997 roku Nike stworzyło Foamposite – but wykonany z formowanego poliuretanu. Model kojarzony z Penny Hardawayem był nowatorski wizualnie i technologicznie, oferując wyjątkowe dopasowanie i futurystyczny wygląd.
Dzisiejszy rynek butów do koszykówki
Obecnie niemal każdy topowy koszykarz ma swoją własną linię butów. Zamiast firm, to gracze stali się markami:
LeBron James – linia Soldier
Kyrie Irving – linia Kyrie (obecnie pod Anta)
Stephen Curry – własna linia w Under Armour
Około 40 zawodników NBA ma własne modele sygnowane ich nazwiskiem. Dziś to zawodnicy wybierają, z kim współpracują, a nie odwrotnie.
Podsumowanie
Historia butów do koszykówki to fascynująca podróż – od prostych butów z płótna do nowoczesnych modeli z kosmiczną technologią. Kiedyś wszyscy grali w Converse, dziś mamy dziesiątki marek, setki modeli i pełną personalizację. Niezależnie czy jesteś fanem oldschoolowych Chucków, futurystycznych Foamposite’ów czy klasycznych Air Jordanów – świat butów do koszykówki ma coś właśnie dla Ciebie.
Jakub Żołdak
Przypisy:
https://crepprotect.com/blogs/crepdaily/history-of-the-nike-air-foamposite
https://en.wikipedia.org/wiki/Reebok_Pump
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_basketball_shoe_brands
https://runrepeat.com/basketball-shoe-statistics
https://www.satra.com/bulletin/article.php?id=3093
https://kixstats.com/news/2023-24-nba-regular–season-basketball-shoes-statistics
O co chodzi w tej całej koszykówce? – Alley – oop
[…] Od Converse do Jordana: Historia Butów Koszykarskich […]